Sogndal bygdebok

Sogndal bygdebok
  Gjør et hurtigsøk etter denne hos:
  Søketips
Oria Nasjonalbiblioteket
BiblioteksøkAntikvariat.netDanskernes Historie Online
Undertittel
Allmenn bygdesoge, Tida før 1800
Bind
1
Forfatter(e)
Per Sandal
År
1986
Utgitt
Sogndal sogelag
ISBN
82-7101-125-1
Sider
829, 1 fold bl
En del av verket
Sogndal bygdebok
Kilde
BIBSYS

Innhold

  Side
 SOGNDAL KOMMUNE      1
    1. Eit innleiande møte med bygda     1
   Av Per Sandal 
   Langs grensene     3
   Norane     4
   Kaupangerområdet     5
   Namnet Sogndal     7
   Sogndalsbygda     7
   Verlag og veksttilhøve   12
    2. Korleis andre har opplevd Sogndal   16
   Eit utval av bygdeskildringar gjennom tidene   16
    3. Sogndal kommune i 1970- og 80-åra   38
   Folketal og næringsliv.  Tal og tendensar 
   Av Jon Farestveit   38
   Jordbruk og skogbruk   39
   Industri.  Byggje- og anleggsverksemd   41
   Tertiærnæringar (Tenesteytande næringar)   42
    
 SOGNDALSMÅLET - EI UTGREIING OM LYD- OG FORMVERKET 
   Av Per Arvid Ølmheim   47
  Lydverket   50
   Trykksterke vokalar   50
   Trykklette vokalar   52
   Labialisering   53
   Progressiv j-omlyd   53
   Diftongar   53
   Diftongering   53
   Monoftongering   55
   Konsonantar   56
   Konsonantsamband   57
   Assimilasjon   59
   Omkasting (metatese)   59
   Palatalisering   59
   Framflytting av trykket i framandord og personnamn        61
   Tonelag   61
  Formverket   62
   Hankjønnsord   62
   Hokjønnsord   64
   Inkjekjønnsord   66
   Adjektiv   68
   Talord   69
   Pronomen   70
   Verb   73
   Sterke verb   73
   Linne verb   75
   Uregelrette verb   76
    
 GEOLOGIEN I SOGNDAL    79
   Av Inge Bryhni, Karl Anundsen, Asbjørn Rune Aa og Eivind Sønstegaard 
  Berggrunn    81
   Grunnfjellet   84
   Skiferen   86
   Skyvedekket   89
   Granodiorittar   93
   Korleis fjellkjeda vart til   94
  Utviklinga i kvarter   96
   Istid   96
   Ulike isrørsleretningar   96
   Isen smeltar   99
   Korleis lausmassane vart til 106
   Landskapet vert forma 109
   Det nedpressa landet løfter seg igjen 113
   Kjelder 117
    
 FØRHISTORISK TID I SOGNDAL  119
  Av Bergljot Solberg 
     I Kjeldegrunnlaget 121
    II Steinalderen 125
   Eldre steinalder (7000-8000 f.Kr. - ca. 3000 f.Kr.) 125
   Yngre steinalder (ca. 3300-1500 f.Kr.) 127
  III Bronsealderen (ca. 1500-500 f.Kr.) 135
   Primærnæringar 135
   Spesialistar 136
   Sosiale grupper 137
   Handel og kontakt utetter 139
   Religion 140
   IV Eldre jarnalder (ca. 500 fKr. - 550 e.Kr) 141
   Førromersk jarnalder (ca. 500 f.Kr.) 142
   Romartid (ca.f.Kr. - 400 e.Kr.) 143
   Busetjing 143
   Nye kulturimpulsar 146
   Handel - kontakt utetter 152
   Sosiale grupper 154
   Folkevandringstida (ca. 400 - 550/600 e.Kr) 156
   Busetjinga 157
   Sogndalsbygda 159
   Norum-bygda 162
   Kaupangerbygda 163
   Spesialistar 164
   Handel - kontakt utetter 169
   Sosiale grupper 171
   Urolege tider 177
    V Yngre jarnalder 178
   Merovingartida (550-800 e.Kr.) 178
   Busetjing 178
   Jordbruket 180
   Spesialistar 181
   Nye kulturimpulsar 182
   Runer 184
   Sosiale grupper 186
   Vikingtida (ca. 800-1030 e.Kr.) 187
   Busetjing 188
   Sogndalsbygda 188
   Norum-bygda 191
   Kaupanger-bygda 192
   Garden - jordbruket 194
   Spesialistar 196
   Handel - kontakt utetter 198
   Sosiale grupper 201
   Hov 206
   VI Funnliste 210
  VII Kjeldetilvisingar 230
 VIII Kjelder og litteratur 233
    
 HØGMELLOMALDEREN 1050-1350  239
   Av Ingvild Øye 
   Bygda og bygdelaga 240
   Kjeldene 244
    1. Bygda i omforming.  Verdsleg og kyrkjeleg styre 245
   Dei gamle bygdelaga 245
   Ting og leidang 246
   Kongsmenn og bønder 253
   Ei ny tru - kristendom og kyrkjestyre 257
   Prestar og prestestyre 268
    2. Bygda i vokster - nye gardar og bruk 277
   Gardane i Norumsbygda 281
   Gardane i Sogndalsområdet 294
   Gardane i Kaupangerbygda 310
   Bygda samla 314
   Kor store var gardane i Sogndal? 315
   Bruksdeling 318
   Folketalet 320
    3. Næringsdrift - Driftsmåtar og avkasting 322
   Jordbruket 322
   Åkerbruket 322
   Driftsmåtar i åkerbruket 323
   Husdyrbruket 326
   Omfanget av kornproduksjonen 327
   Omfanget av husdyrhaldet 331
   Attåtnæringar 335
   Skogbruk 335
   Fiske og fangst 341
   Husarbeidet 342
    4. Jordleige og jordleige 344
   Leiglendingsvesenet 344
   Eigedomstilhøva i Sogndal 345
   Kyrkjegods 346
   Kongeleg kapellgods 348
   Klostergods 349
   Kongsjord 354
   Stormannsgods 354
   Bondegods 356
    5. Jordeigarar og jordleigarar 358
    6. Kaupangen ved Amlabukti 371
   Kvar låg handelsplassen Kaupang eller Lusakaupang? 376
   Kva funksjonar hadde kaupangen i Kaupangar? 386
   Handel 386
   Andre næringar 390
   Administrasjonsstad 391
   Kyrkjestad 392
   Folkemengda 393
   Kor lenge var det handelsplass i Kaupanger? 394
    7. Daglegliv i bygda 396
   Års- og livsrytmen 397
   Livssyklusen 399
   Hus og byggeskikk 410
   Kost og helse 419
    8. Samandrag 419
    
 SEINMELLOMALDEREN 1350-1536  421
    9. Folketap og øydetid 421
  10. Gardar går i øyde 425
   Norumsbygda 427
   Sogndalsområdet 429
   Kaupangerbygda 433
   Bygda samla 435
   Brukstalet 436
   Folketalet 437
  11. Nedgang i jordbruksproduksjonen 438
   Driftsomlegging? 440
  12. Endringar i eigedomstilhøva.  Landskyld- og prisfall 442
   Kyrkjegodset aukar 442
   Landskyldfallet 443
   Jordprisen 447
  13. Bygdestyret 449
   Ny vokster for lokalstyret 449
   Innskrenkingar i kyrkjestyret 451
  Avstyttingar, kjelder og litteratur 454
    
 OPP AV BØLGJEDALEN (1500-1660)  461
   Av Per Sandal 
    1. Frå krise til ny vokster 463
   Året 1522 
   Busetnad og skattebønder fram til om lag år 1600 472
   Busette gardar i 1560-åra 474
   Lokale rikmenn 478
   Leidangsskatten i 1567 479
   Stoda ved inngangen til 1600-talet 480
   Tida fram til 1666 - ei landnåmtid 485
   Attryddinga mot fullføring 491
   "Gaardmend og husmend" anno 1645 493
   Inn i 1660-åra 498
   Garddeling 499
    2.Kor mange menneske?  507
   Fordelinga av jordressursane 512
    3. Næringstilhøva 517
   " - Alleniste ager og eng" 518
   Åkerbruk 518
   Krøterhald 525
   Skogen og sagene i 1600-åra 536
   Fiske i fjord og elv 550
    
 BYGD OG OMVERD  557
    1. Den verdslege styringa 559
   Futane og deira ferd 564
   Gjøde Pedersen 565
   Konflikt og nye komplott 577
   Opprør under soldatutskriving 578
   "Ulydighet ved skydsferd" 589
    2. Skattlegginga på 1600-talet 590
   Strandsitjarar vert skattlagde 593
   Nye skattepåfunn 594
   Store skattebyrder 595
   Verknader av skattetrykk 596
    3. Kven åtte jorda? 601
   Eigedomsstoda kring 1660 601
   Adeleg gods 605
   Folkvard Brodersen 608
   Kongen 609
   Prestebordet i Sogndal 609
   Apostelgods 610
   Embets- og borgargods 612
   Kyrkjegods 613
   Andre jordeigarar 614
   Bondegods 615
   Oppstykka eigedomsrettar 616
    
 FOLK OG NÆRING (1660-1800)  621
    1. Manntal og folketal 626
   Stand og leveveg 632
   Soldatemne? 632
   Eit reindyrka bondesamfunn? 635
   Andre livbergingsmåtar? 639
   Manntalet 1701 641
   "Husmænd, ødegaardsmend, inderster - - -" 644
   Sogndalsfjøra 645
   "Haandverker og deslige" 647
   Borgarnæring 649
   "Standspersonar" 652
    2. 1700-åra.  Fleire sogndøler 654
   Kjønn og alder i 1760 656
   Den første folketeljinga 659
   Vidare vekst? 662
   Liv og lagnad på 1700-talet 665
   Sjukdom og andre dødsårsaker 673
   Dei som tok sitt eige liv 680
   Korleis verja seg mot sjukdom og død? 681
    3. Modernæringa og det daglege brød 683
   Husdyrhaldet frå 1666 til kring 1800 685
   1723 - eit år som gjev nye haldepunkt 688
   "De committerede" øvde kontroll 690
   Trekk ved husdyrhaldet i 1723 694
   Mot harmonisering igjen? 697
   Åkerbruket 700
   Trekk ved åkerbruket i 1723 704
   Åkeren sentral i folkeleg tru og tradisjon 708
   Husmennene - også jordbrukarar 709
    
 LIV OG MILJØ I DET GAMLE BYGDESAMFUNNET  717
    1. Bu og innbu 723
   Husa på garden 723
   Tun og einskildhus 725
   Stova 728
   Bu, stabbur, eldhus og smie 732
   Fjøs og løer 734
   Gardskverna 736
   Bygningar i Sogndalsfjøra 742
   Innbu og reiskap 748
   Utstyr av jarn 748
   Ting av tre 754
   Klede og tøy 756
   Verdisaker 767
   Bøker 770
   Gjenstandskulturen - sakte framgang og særmerkt avstand 771
    2. Lokalstyre og bygdeliv 773
   Bygdetinget 773
   Tingpraksis og lokalstyring 777
   Lensmennene 780
   Lagretten 782
   "Kongens saker" 782
   Slagsmål - ingen røyk utan eld 783
   " - ladet sin mund meget letferdig løbe" 789
   Tjuveri - av naud meir enn vinning 793
   Utukt - natur mot lovfest tukt 797
   "Helligbrøde" 806
   Drap 807
   Kongekrav og bondereising 810
   Skattesmell 811
   Nils Kvithovud - "rebell" og bondeleiar 815
   Opprør 818
   Dom 819
  Litteratur, prenta kjelder, forkortingar m.m.  821
  Register til band I av Sogndal Bygdebok 824
   Person- og stadregister 824
   Saksregister 827